ARTYKUŁY
...czyli słów parę od nas

Socjalizacja szczeniąt a program szczepień

Zachowanie dorosłego psa jest w 20% uwarunkowane genetycznie, natomiast w 80% zależy od wpływu otoczenia i to już od pierwszych dni po urodzeniu. Dlatego kluczowe znaczenie ma zapewnienie szczeniętom optymalnych warunków rozwoju.

Rozwój szczenięcia dzielimy na kilka faz:

- okres przed urodzeniem - badania wykazały, że płody szczeniąt wyraźnie reagują na emocje przeżywane przez sukę, dlatego wskazane jest zapewnienie suce spokoju i częste jej dotykanie i głaskanie

- okres noworodkowy - od narodzin do 2 tygodni - szczenięta jedzą i śpią, są wylizywane przez matkę, a substancje zapachowe wydzielane przez matkę, zwane feromonami, działają na szczenięta uspokajająco. W tym okresie zaleca się dotykanie szczeniąt, delikatne podnoszenie, obracanie.

- okres przejściowy - od 2 do 3 tygodnia - szczeniętom otwierają się oczy i przewody słuchowe, zaczynają reagować na bodźce zewnętrzne

- okres socjalizacji - od 3 tygodnia do 12 tygodnia - szczenięta lepiej widzą i reagują na bodźce, zaczynają bawić się ze sobą, samodzielnie jeść, bawić się z ludźmi. Szczenięta poznają własny gatunek, naśladują zachowania matki, uczą się prawidłowych relacji i porozumiewania się z psami i zachowań pokojowych, które w przyszłości pozwolą im unikać walki, dlatego do 7 tygodnia powinny przebywać z suką i rodzeństwem.

Okres ten zbiega się z okresem obniżonej odporności szczeniąt, kiedy przestaje działać tzw. odporność bierna przekazana szczeniętom przez matkę, a odporność nabyta dzięki szczepieniom ochronnym jeszcze nie występuję. Dlatego też zaleca się izolowanie szczeniąt od świata zewnętrznego.

Bardzo ważne jest znalezienie kompromisu pomiędzy tymi czynnikami. Behawioryści zalecają wczesny program szczepień ze względu na kluczowe znaczenie okresu socjalizacji w rozwoju psa, jednak rozpoczęcie szczepień nie może nastąpić wcześniej niż w 6 tygodniu życia, ponieważ przeciwciała matczyne, które dają odporność szczeniętom zaraz po urodzeniu, obniżą ich skuteczność.

Wczesny program uodporniania obejmuje 3-krotne szczepienie szczepionkami typu puppy:

- 6 tydzień - nosówka i parwowiroza

- 9 tydzień - nosówka, zakaźne zapalenie wątroby, parwowiroza

- 12 tydzień - nosówka, zakaźne zapalenie wątroby, parwowiroza, parainfluenza, leptospiroza

Szczepienie przeciwko wściekliźnie w wieku powyżej 3 miesięcy.

Program szczepień i rodzaj szczepionki powinien być dobrany przez lekarza weterynarii, który wie, jakie choroby występują najczęściej na danym terenie i ryzyko z tym związane, a także specyfikę poszczególnych ras psów oraz zalecenia producentów szczepionek.

Bardzo ważne jest aby w tym czasie, mimo okresu odizolowania, przez który szczenię przechodzi w związku ze szczepieniami, zapoznawać je z jak największą ilością bodźców oraz żeby odbywało się to w pozytywnej atmosferze. Należy zapewnić kontakty z różnymi osobami, mężczyznami, kobietami, dziećmi, można zaprosić osoby zaprzyjaźnione, poprosić je aby założyły maski, kapelusze czy nietypowe stroje, lub chodziły o lasce, wykonywały dziwne ruchy, wymachiwały rękami. Należy zapoznawać szczenię z dziwnymi dźwiękami, które można nagrać np. wystrzały, odgłosy burzy, odgłosy ulicy, krzyki dzieci, dzwonek telefonu, odgłos wiertarki itp. Nagranie na początku odtwarzamy cicho, a jeżeli szczenię nie wykazuje zaniepokojenia stopniowo coraz głośniej. Zaleca się wozić szczenię samochodem, wypuszczać do ogrodu, jeżeli jest taka możliwość. Jak tylko zakończy się okres kwarantanny należy zapoznać szczenię z ulicą, windą, innymi zwierzętami, rowerzystami.

Od niedawna zaczęły pojawiać się w Polsce psie przedszkola, w których szczenięta mają możliwość kontaktu z innymi psami i gdzie poprzez zabawę uczą się prawidłowych zachowań i reakcji, ponadto poznają nowe sytuacje, uczą się wykonywania prostych komend.

Normalnie rozwinięte czteromiesięczne szczenię powinno wiedzieć, że jest psem, znać sygnały wysyłane przez inne psy i ich znaczenie, powinno kontrolować siłę ugryzienia, powinno bez strachu wychodzić na spacer, znać już okoliczny teren, nie bać się obcych, rowerzystów, wrotkarzy.

W wieku około 4 miesięcy należy także zacząć stopniowo przyzwyczajać psa do samotnego zostawania w domu. W tym wieku następuje naturalne odłączenie szczeniąt od suki i jest to proces przez, który powinien przejść każdy szczeniak. Jeżeli zwierzę nie przejdzie procesu odłączenia może u niego wystąpić lęk przed samotnością, który może objawiać się np. demolowaniem mieszkania lub wyciem w czasie, gdy pies zostaje sam w domu.

Izolacja szczeniąt w okresie socjalizacji lub zbyt wczesne odłączenie od matki i rodzeństwa może spowodować zaburzenia zachowania. Szczenięta, które nie były dotykane w wieku do 3 tygodni mogą bać się dotyku, głaskania. Zbyt wczesne oddzielenie od matki powoduje brak kontroli siły gryzienia i ugryzienia takich psów mogą być bardzo mocne, psy mogą mieć problemy w porozumiewaniu się z innymi psami. Brak kontaktu z ruchem ulicznym, ludźmi, dziećmi, psami może powodować strach i obawę przed wychodzeniem na ulicę lub kontaktem z ludźmi, lęk przed innymi psami.

Im więcej bodźców pozna szczeniak w okresie socjalizacji, tym mniejsze są szanse na wystąpienie u niego zaburzeń zachowania w życiu dorosłym.

Autorką tekstu jest Jolanta Łapińska - lekarz weterynarii i dyplomowany zoopsycholog, absolwentka Wydziału Medycyny Weterynaryjnej SGGW w Warszawie oraz Europejskiego Studium Psychologii Zwierząt. Członkini Polskiego Stowarzyszenia Zoopsychologów. Specjalistka w rozwiązywaniu problemów związanych z zachowaniem domowych czworonogów. Jej strona internetowa to zoopsychologia.com.pl

Powrót >>